Саха Автономнай Советскай Социалистическай Республикатын 7с ыҥырыылаах үрдүкү Сэбиэтэ 1990 сыл балаҕан ыйын 27 күнүгэр Саха Республикатын судаарыстыбаннай суверинитетын туһунан декларацияны ылыммыта. Бу историяҕа киирбит документ Өрөспүүбүлүкэбит социальнай, экономическай бигэ туруктаах буолуутун, норуот духуобунай сайдыытын түстээбитэ.Сахабыт сирэ судаарыстыбаннаһын сайдыытын саҥа таһымҥа таһааран саҥа кирбиигэ үктэммитэ.

Тааһаҕар нэһилиэгин олохтоохторо, ыччаттара Өрөспүүбүлүкэбит судаарыстыбаннаһын күнүн үөрэн-көтөн туран РФ, СӨ үтүөлээх юриһа, судаарыстыбаннай диэйэтэл, Тааһаҕар нэһилиэгин Чулуу киһитин Николай Нифонтович Каратаев бюһугар мустан “Туругур Сахам Сирэ” тэрээһиҥҥэ кыттыыны ыллылар. Өрөгөй чаас нэһилиэк баһылыга Каратаев С.С. эҕэрдэ тылынан арылынна.Аҕа баһылык быйылгы бырааһынньык нэһилиэк олохтоохторугар ураты суолталааҕын Судаарыстыбаннай Дуумаҕа нэһилиэк ыччата Шамаев Петр Витальевич быыбар түмүгүнэн талыллыбытын киэн туттарбытын, үлэтигэр ситиһиилэри баҕарарын бэлиэтээтэ.Салгыы Н.Н.Каратаев аатынан оскуола дириэктэрэ Нахов Г.И., нэһилиэк Сэбиэтин депутаата Григорьева А.Е.,Мичээр оҕо тэрилтэтин сэбиэдиссэйэ Ксенофонтова Л.Р., Росгвардия кылааһын үөрэнээччитэ Петров Василий Өрөспүүбүлүкэбит судаарыстыбаннаһын күнүн уруйдаан итии-истиҥ эҕэрдэлэрин тиэртилэр.“Күбэйэ” эбээлэр түмсүүлэрэ, “Гармония” ырыа ансаамбыла бырааһынньыгынан төрөөбүт дойдуларын ыллаан-туойан кэрэхсэттилэр. Өрөгөй чаас РФ, СӨ үтүөлээх юриһа, судаарыстыбаннай диэйэтэл, Тааһаҕар нэһилиэгин Чулуу киһитин Николай Нифонтович Каратаев бюһугар сибэкки ууруутунан түмүктэннэ.